Jaqinakan civilización ukatakix wali wakiskir auto ukhamawa, madera artesanía ukax wali jach’a connotaciones culturales ukat valores espirituales ukanak apt’atawa. Nayra pachan sapuru lawat lurat tallanakat qalltasa, jichha pacha artesanía ukanakakama, madera, ukax jan uñt’at junt’u textura ukat forma maleable ukampiw naturaleza ukat jaqinakar mayachthapir puente ukar tukuwayi.
Inti jalsu tuqinkir culturanxa, lawat lurat artesanía ukanakax “jaqimpi pachamamampi armonía” uka ideal filosófico ukar uñt’ayi. Líneas simples de muebles estilo Ming- ukat exquisita artesanía de laca japonés ukanakax panpachaw mä respeto ukat utilización de la textura natural de madera uñacht’ayi. Artesanonakax nayra técnicas ukanakamp apnaqapxi, kunjamakitix mortise ukat tenon articulaciones ukanakax janiw objetos prácticos ukanakak lurañatakikiti jan ukasti “Tao ukax naturaleza ukar arkta” uka principio ukarux sapa detalle ukarux uñt’ayaraki. Aka lurawinakax sapa uru yänaka ukhamarak cultura ukan chimpunakaparjamaw irnaqapxi, ukax oriental estética ukan sutil ukat manqhan ajay tuqit thaqhatanakap uñt’ayi.
Occidente uksanx nayra lawat lurat artesanía ukanakax mayj mayj saräwinakap uñacht’ayi. Medieval religioso lawat lurat tallanakat qalltasa, Renacimiento pachan suma mueblenakapar puriñkama, maderax qullan ukat jaqir uñtasit amuyunakampiw phuqt’ata. Alemania markan movimiento Bauhaus ukax lawanak mä material clave ukhamaw moderno diseño ukan utt’ayawayi, funcionalidad ukat estética ukanakan mayacht’asiwip jach’anchayi, ukax tradicional artesanía ukan wasitat qhanañchäwip uñacht’ayi, era industrial ukanxa. Jichha pacha sociedad ukanx madera artesanía ukan significación cultural ukax juk’ampiw jilxattawayi. Janiw nayra yatiñanakan jakañ herenciapakiti, jan ukasti ecológico amuyunakax uñacht’ayatarakiwa. Jichha pacha pachanx juk’amp jaya-ch’amanchatawa, lawat lurat yänakax, natural afinidad ukampix ajay tuqin chuymacht’äwiw utji. Sapa lawat lurat artesanía ukax pachan uñjiriwa, kunayman civilización ukanakan yatiñap qillqt’i ukat jaqimp pachamamampi suma apasiñap wali askit uñjañ amtayistu. Aka diálogo cultural ukax tiempo ukat espacio ukanakanx madera artesanía ukan juk’amp valoraniwa.